Iedere werknemer in Nederland heeft jaarlijks recht op wettelijke vakantiedagen ter waarde van minimaal vier keer het aantal uren dat u per week werkt (bij 40 uur zijn dat dus 160 uur, ofwel 20 dagen). Veel werkgevers of CAO's geven daar bovenop 'bovenwettelijke' dagen. De wettelijke dagen vervallen sneller dan de bovenwettelijke dagen.
Vrije tijd is in de Nederlandse Werk Gids zwaar beschermd. Om burn-outs te voorkomen en werknemers te dwingen rust te nemen, hanteert de overheid een strikt onderscheid tussen twee soorten vakantiedagen.
Het is essentieel dat u begrijpt welke dagen u nog heeft openstaan, omdat ze verschillende houdbaarheidsdata hebben. Laat u ze ongebruikt staan? Dan kunt u ze simpelweg kwijtraken.
1. Wettelijk versus Bovenwettelijk
Wettelijke Vakantiedagen
Dit is de absolute bodem die de wet garandeert. De berekening is simpel: vermenigvuldig het aantal uren dat u per week werkt met 4.
- Werkt u 40 uur? Dan krijgt u 160 uur (20 dagen van 8 uur).
- Werkt u parttime (20 uur)? Dan krijgt u 80 uur (10 dagen van 8 uur).
Om precies te berekenen hoeveel uren u gedurende het jaar heeft opgebouwd (bijvoorbeeld als u in oktober begon met werken), gebruikt u onze gids Vakantieuren Berekenen.
Bovenwettelijke Vakantiedagen
Dit zijn alle vakantiedagen die u daarbóvenop krijgt. Veel bedrijven bieden standaard 25 vakantiedagen bij een fulltime contract. Die 5 extra dagen (40 uur) zijn dus de bovenwettelijke dagen. Deze dagen worden vastgelegd in uw individuele Arbeidsovereenkomst of worden centraal geregeld via uw CAO.
2. Waarom dit onderscheid zo belangrijk is
Het verschil tussen deze twee potjes zit hem in de regels rondom vervaltermijnen en uitbetaling. De wetgever wil dat u uw rust neemt en dwingt u daarom om uw wettelijke dagen als eerste op te maken.
-
De Wettelijke Dagen vervallen snel! Heeft u dagen opgebouwd in het jaar 2025? Dan moet u de wettelijke dagen van dat jaar uiterlijk vóór 1 juli 2026 opmaken. Doet u dat niet? Dan vervallen ze definitief en bent u ze kwijt. Er is geen uitbetaling mogelijk. (Uitzondering: als u redelijkerwijs niet in staat was om vakantie te nemen, bijvoorbeeld door zware langdurige ziekte, blijven ze langer geldig).
-
De Bovenwettelijke Dagen verjaren pas na 5 jaar! Uw extra dagen mag u opsparen. Dagen uit 2025 vervallen pas eind 2030.
Als u een vrije dag aanvraagt bij de werkgever, is hij verplicht om eerst uw saldo wettelijke dagen af te schrijven (die het snelst vervallen), tenzij er speciale afspraken zijn.
3. Uitbetaling van Vakantiedagen
U kunt niet zomaar naar uw baas stappen met het verzoek om 10 vakantiedagen in te ruilen voor geld. Dit is strikt gereguleerd.
- Tijdens uw dienstverband: Wettelijke dagen mogen nóóit worden uitbetaald. Bovenwettelijke dagen mogen wel worden afgekocht, als dit in de CAO of in uw arbeidscontract expliciet is toegestaan.
- Bij het einde van uw contract: Wordt u ontslagen of neemt u zelf ontslag? Alle vakantiedagen die u op de ontslagdatum nog over heeft (zowel wettelijk als bovenwettelijk) móéten bij uw eindafrekening financieel worden uitgekeerd.
Deze uitbetaling bij ontslag valt overigens wel in een zware belastingschaal, dus u houdt er netto relatief minder aan over dan wanneer u de dagen gewoon als vrije dagen had opgenomen. (Net als bij de belasting op uw reguliere Vakantiegeld).