De WIA is de Nederlandse wet voor mensen die na twee jaar ziekte nog steeds niet (volledig) kunnen werken. Tijdens een keuring rond de 88e ziekteweek beoordeelt het UWV welk percentage u nog kunt verdienen vergeleken met vroeger. Bent u minder dan 35% arbeidsongeschikt? Dan krijgt u geen WIA. Bent u tussen de 35% en 80% ziek, of niet-duurzaam volledig ziek? Dan krijgt u de WGA-uitkering. Bent u permanent en volledig (80-100%) arbeidsongeschikt zonder kans op herstel? Dan krijgt u de IVA-uitkering (75% van uw loon tot aan uw pensioen).
Voor langdurig zieken in Nederland tikt er een klok: de 104-weken klok. De eerste twee jaar van uw ziekte bent u beschermd (via de loondoorbetaling van de werkgever of de Ziektewet). Maar de grens van 104 weken (2 jaar) vormt een hard en koud kantelpunt in ons socialezekerheidsstelsel. Vanaf dat moment komt u in aanmerking voor de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Dit proces staat berucht als bureaucratisch, emotioneel zwaar en onvoorspelbaar. U moet uw hele ziektegeschiedenis en dagelijkse belemmeringen verdedigen voor een UWV-arts. Hoe werkt die berekening, en waar belandt u als het oordeel is geveld? In deze gids destilleren we het complexe WIA-stelsel van 2026.
De Start: De Keuring rond Week 88
Als u 88 weken aaneengesloten ziek bent geweest (of met onderbrekingen korter dan 4 weken), ontvangt u automatisch een aanvraagformulier voor de WIA. Let op: het is cruciaal dat u dit formulier uiterlijk in de 93e week retourneert, anders stopt uw inkomen na 104 weken simpelweg.
Gesprek 1: De Verzekeringsarts
De WIA-beoordeling begint altijd met een zwaar (vaak fysiek of langdurig telefonisch) gesprek met een verzekeringsarts. U moet hier niet aantonen dat u pijn heeft (dat geloven ze vaak wel), maar u moet specifiek vertellen welke handelingen u niet meer kunt.
- Kunt u nog een uur aaneengesloten zitten? Kunt u tillen? Kunt u focussen op een beeldscherm? Heeft u last van prikkels in een drukke ruimte? De arts legt al uw medische beperkingen vast in een gestandaardiseerd systeem, de Functionele Mogelijkheden Lijst (FML).
Gesprek 2: De Arbeidsdeskundige
Daarna volgt de kille rekensom bij de arbeidsdeskundige. Die gooit uw profiel (de FML) in een database met duizenden bestaande banen in Nederland. De software zoekt vervolgens drie banen die u (ondanks uw zere rug, burn-out of long-covid) theoretisch nog zou kunnen doen.
- U was directeur (Salaris: € 4.000), maar het UWV oordeelt dat u nog 20 uur per week als 'productiemedewerker fijnmontage' of 'portier' kunt werken (Salaris: € 1.500).
- Uw "restverdiencapaciteit" (wat u in theorie nog kunt verdienen) is € 1.500.
De Rekenformule van de Arbeidsongeschiktheid: (Oude loon - Restverdiencapaciteit) / Oude loon x 100% Voorbeeld: (€ 4.000 - € 1.500) / € 4.000 = 62,5% Arbeidsongeschikt.
Verlies van uw Oude Beroep
Het percentage arbeidsongeschiktheid zegt dus he-le-maal niets over hoe ziek u bent of over de kans dat u ooit terugkeert in uw oude functie. Het geeft puur de "financiële schade" weer tussen uw oude salaris en een theóretisch nieuw salaris in willekeurige simpele functies.
De 3 WIA-Smaken: De Uitslag
Op basis van het uiteindelijke percentage stopt u in een van de drie categorieën.
1. Afwijzing (< 35% Arbeidsongeschikt)
Komt er uit de rekensom dat u 25% arbeidsongeschikt bent? (Bijvoorbeeld omdat u van het UWV fysiek nog prima fulltime receptiewerk mag doen, waardoor uw inkomensverlies laag is). Dan krijgt u geen uitkering. De werkgever hoeft uw oude loon na twee jaar niet meer door te betalen. U zult, eventueel in aangepaste vorm, aan het werk moeten. Als u uw oude werk écht niet meer aankan en er is geen vervangend werk, dan volgt vaak ontslag (en vervolgens een WW-uitkering via de reguliere sollicitatieplicht).
2. De WGA (35% tot 80%, of 100% maar met kans op herstel)
De WGA staat voor Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten. Dit is het verdomhoekje van de wet, speciaal ontworpen om u te 'prikkelen' om voor die uren dat u wél nog kunt werken, ook daadwerkelijk een baan te zoeken.
De WGA is opgeknipt in een dodelijke afdaling:
- Fase A (Loongerelateerd): De eerste maanden tot maximaal 24 maanden krijgt u 70% van uw oude loon, of 70% van het verschil tussen uw oude en uw nieuwe parttime loon. Deze periode hangt af van hoeveel gewerkte jaren u heeft (uw arbeidsverleden).
- Fase B (Loonaanvulling of Vervolguitkering): Zodra Fase A stopt, kijkt het UWV: werkt u al voor minstens 50% van wat we hadden gezegd dat u nog kon verdienen (de restverdiencapaciteit)?
- Ja? Dan ontvangt u de prima Loonaanvullingsuitkering (UWV vult aan tot dicht bij uw oude niveau).
- Nee? (U bent te ziek, depressief of kunt simpelweg geen werkgever vinden die een patiënt aanneemt?). Dan dondert u direct de Vervolguitkering in. Dit is een marginaal percentage gebaseerd op het wettelijk minimumloon, óók als u vroeger € 5.000 per maand verdiende! Velen zakken hierdoor ver onder de armoedegrens.
3. De IVA (80% tot 100% én Duurzaam)
De IVA staat voor Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten. Dit is de uitslag die (hoe luguber het ook klinkt) financiële rust geeft. Het UWV oordeelt dat u minstens 80% inkomensverlies leidt én dat de kans op herstel de komende vijf jaar minimaal of nihil is (duurzaam).
- U krijgt 75% van uw voormalige UWV-dagloon.
- Er is géén sollicitatieplicht meer.
- U hoeft geen nieuwe (WGA) keuringen meer te vrezen.
- De uitkering loopt in theorie door tot de dag dat u uw AOW-leeftijd bereikt.
Rekenvoorbeeld:
Deze rekenregel dwingt gedeeltelijk arbeidsongeschikten om, linksom of rechtsom, lichte arbeid aan te nemen om in de veel veiligere Loonaanvullingsuitkering te blijven.
Conclusie
De overgang van twee jaar comfortabele ziektewet naar de harde werkelijkheid van de WIA is een complex pad vol formele regels. Het beoordelingsmoment is cruciaal. Bereid het gesprek met de verzekeringsarts altijd tot in de puntjes voor (neem eventueel een medisch adviseur of familielid mee) en beschrijf de beperkingen in theorie-werk, niet alleen in uw oude baan. Belandt u onverhoopt in de WGA, besef dan dat het systeem financieel straffend is opgezet voor degenen die hun rest-capaciteit niet benutten op de arbeidsmarkt.
Gerelateerde Gidsen
- Ziektewet Uitkering - De gids voor de eerste twee ziektejaren, voordat u überhaupt bij de WIA belandt.
- Bezwaar Belastingdienst/UWV - Bent u het oneens met de <35% afwijzing? Lees hoe u formeel bezwaar indient.
- Bijstandsuitkering Voorwaarden - Wat als uw WGA-uitkering onder het sociaal minimum duikt? Vraag inkomensaanvulling (via de Toeslagenwet of Gemeente) aan.
Disclaimer: De WIA-classificaties (WGA-Vervolguitkering percentages en dagloonmaxima) zijn gebaseerd op de 2026 richtlijnen van het ministerie van SZW. Gezien de gigantische achterstanden in keuringen bij het UWV in 2026, kunt u in de praktijk rekenen op uitgestelde keuringen (waarbij u vaak als "voorschot" doorbetaald krijgt onder uw oude voorwaarden).
Changelog:
- 2026-06-23: Waarschuwing en rekenvoorbeeld toegevoegd over de diepe financiële inkomensval bij de overgang naar de WGA-vervolguitkering.