Wanneer u in Nederland gaat scheiden, heeft uw ex-partner wettelijk recht op 50% van het ouderdomspensioen dat u tijdens de huwelijkse periode heeft opgebouwd. Dit principe heet 'verevening'. U kunt in het echtscheidingsconvenant in onderling overleg afwijkende afspraken maken (zoals het afzien van elkaars pensioen of het kiezen voor definitieve 'conversie').
Een echtscheiding (of het ontbinden van een geregistreerd partnerschap) heeft een enorme financiële impact op de korte termijn, zoals de verdeling van het huis en alimentatie. Wat echter vaak over het hoofd wordt gezien of afgedaan wordt als "een zorg voor later", is de impact op het pensioen.
De wettelijke regels in Nederland, verankerd in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps), zijn streng en hebben aanzienlijke consequenties voor uw netto inkomen zodra u stopt met werken.
Het Principe van Verevening
Tenzij u bij de notaris (in huwelijkse voorwaarden) expliciet heeft uitgesloten dat pensioen gedeeld wordt, geldt in Nederland het standaard wettelijke recht op verevening.
Dit houdt het volgende in:
- De pensioenrechten (Pijler 2) die u tijdens het huwelijk heeft opgebouwd, worden fifty-fifty gedeeld.
- Wat u vóór het huwelijk opbouwde, blijft 100% van u.
- Zodra u (degene die het pensioen heeft opgebouwd) met pensioen gaat, keert het pensioenfonds maandelijks de ene helft uit aan u, en de andere helft direct aan uw ex-partner.
Het nadeel van verevening is de onderlinge afhankelijkheid. De uitkering aan uw ex-partner start pas op jóuw pensioendatum. En overlijdt de pensioenopbouwer? Dan stopt de reguliere vereveningsuitkering aan de ex-partner (deze krijgt dan mogelijk wél nog het bijzonder nabestaandenpensioen).
Alternatief 1: Conversie
Wilt u bij de scheiding echt 100% financieel onafhankelijk van elkaar zijn? Dan kunt u in het echtscheidingsconvenant kiezen voor Conversie.
Bij conversie rekent het pensioenfonds de helft van uw pensioenwaarde definitief om naar een eigen, los pensioenrecht voor uw ex-partner. Uw ex-partner krijgt dan een eigen potje, dat wordt uitgekeerd zodra uw ex-partner zélf met pensioen gaat. De band is volledig verbroken. Overlijdt de één, dan heeft dat geen effect meer op de uitkering van de ander.
Let op: Conversie moet altijd in overleg besloten worden en het pensioenfonds moet hiermee akkoord gaan.
Alternatief 2: Afwijkende Afspraken (Afzien van verdeling)
De Wet verevening is "regelend recht". Dit betekent dat u er samen met uw ex-partner van mag afwijken, zolang dit formeel wordt vastgelegd in het echtscheidingsconvenant.
- U kunt afspreken dat u volledig afziet van elkaars pensioen (bijvoorbeeld omdat de vrouw en man een vergelijkbaar inkomen en pensioenopbouw hebben en administratieve rompslomp willen voorkomen).
- U kunt kiezen voor een andere verdeling (bijvoorbeeld 70/30).
Bijzonder Partnerpensioen (Nabestaandenpensioen)
Dit is een enorm belangrijk, en vaak onbegrepen, aspect van scheiden.
Tijdens uw huwelijk heeft uw partner recht op partnerpensioen als u komt te overlijden (zodat deze verzorgd achterblijft). Zodra u gaat scheiden, verandert dit opgebouwde recht in een zogenoemd Bijzonder Partnerpensioen.
Wat houdt dit in? Zelfs jaren na de scheiding, houdt uw ex-partner in veel gevallen het recht op het partnerpensioen dat was opgebouwd tot de datum van de scheiding. Komt u onverwachts te overlijden, dan ontvangt uw ex-partner de rest van zijn/haar leven dit bijzonder nabestaandenpensioen. (Tenzij u in het echtscheidingsconvenant samen heeft afgesproken dat de ex hier expliciet van afziet).
Dit bijzonder nabestaandenpensioen gaat af van de pot die beschikbaar is voor uw eventuele nieuwe toekomstige partner!
Wat moet u direct na de scheiding doen? (De 2-jaars termijn)
Bent u of uw mediator vergeten het formulier in te sturen naar het pensioenfonds?
Binnen twee jaar na de datum van inschrijving van de scheiding in het bevolkingsregister, moeten de afspraken gemeld zijn bij het betreffende pensioenfonds (met het formulier "Mededeling van scheiding in verband met verdeling van ouderdomspensioen").
Doet u dit te laat? Dan vervalt het recht op verdeling niet, maar het pensioenfonds gaat de uitkering niet meer administratief voor u scheiden. U moet dan tegen de tijd dat u (bijv. 30 jaar later) met pensioen gaat, elke maand zelf handmatig de helft van uw pensioen overmaken naar uw ex-partner. Dit zorgt in de praktijk tot dramatische ruzies en rechtszaken. Regel dit dus altijd tijdig!