Box 3 belast uw vermogen boven het heffingsvrije vermogen: spaargeld, beleggingen en een tweede woning. De peildatum is 1 januari. Na het kerstarrest van de Hoge Raad (2021) is het stelsel in overgang naar werkelijk rendement. Fiscale partners mogen vermogen vrij verdelen. Raadpleeg belastingdienst.nl voor actuele regels.
Box 3 is de meest besproken box van de Nederlandse inkomstenbelasting. Het kerstarrest van de Hoge Raad in december 2021 maakte duidelijk dat het bestaande stelsel fundamenteel onrechtvaardig was voor spaarders. In dit artikel leggen we uit wat Box 3 inhoudt, welk vermogen erin valt, hoe de peildatum werkt en wat de schuldendrempel en de groenvrijstelling betekenen.
Wat Valt Wel en Niet in Box 3?
| Vermogen | In Box 3? |
|---|---|
| Spaargeld op bank- en spaarrekeningen | Ja |
| Beleggingen (aandelen, obligaties, fondsen) | Ja |
| Tweede woning of vakantiewoning | Ja |
| Vorderingen op derden | Ja |
| Contant geld boven de vrijstelling | Ja |
| Cryptovaluta | Ja |
| Eigen woning (hoofdverblijf) | Nee (Box 1) |
| Pensioenvermogen | Nee (vrijgesteld tot uitkering) |
| Lijfrentevermogen | Nee (vrijgesteld tot uitkering) |
| Vermogen in eigen BV | Nee (Box 2 of de BV) |
| Groene beleggingen | Deels vrijgesteld (groenvrijstelling) |
De Peildatum: 1 Januari
Uw Box 3 vermogen wordt vastgesteld op 1 januari van het belastingjaar. De waarde van uw bezittingen en schulden op die exacte datum is bepalend.
Praktisch gevolg: Als u op 30 december een grote som geld ontvangt (een erfenis, schenking of verkoopprijs van een woning) en dat staat op 1 januari nog op uw rekening, telt het mee voor Box 3 van het nieuwe jaar. Als u het voor 1 januari al heeft besteed of omgezet in een vrijgesteld vermogensbestanddeel, telt het niet mee.
Het Heffingsvrije Vermogen
Over de eerste schijf van uw vermogen betaalt u geen Box 3 belasting. De exacte grens wordt jaarlijks vastgesteld en gepubliceerd op belastingdienst.nl.
Fiscale partners: Heeft u een fiscale partner, dan heeft u elk afzonderlijk recht op het heffingsvrije vermogen. Het gezamenlijke vrijgestelde bedrag is daardoor dubbel. U kunt het Box 3 vermogen bovendien vrijelijk verdelen over de partners in de aangifte.
Schulden in Box 3: De Schuldendrempel
U mag bepaalde schulden aftrekken van uw Box 3 bezittingen, maar niet al uw schulden zijn aftrekbaar. Er geldt een schuldendrempel: de eerste schijf van uw schulden is niet aftrekbaar. Alleen het meerdere boven die drempel verlaagt uw belastbaar vermogen in Box 3.
Schulden die niet aftrekbaar zijn:
- De eigenwoningschuld (al verrekend in Box 1)
- Belastingschulden
Schulden die wel aftrekbaar zijn (boven de drempel):
- Consumptieve leningen
- Studieleningen (onder voorwaarden)
- Schulden aan particulieren
Raadpleeg belastingdienst.nl voor de actuele hoogte van de schuldendrempel.
De Groenvrijstelling
Beleggingen in door de overheid erkende groenfondsen zijn geheel of gedeeltelijk vrijgesteld van Box 3 belasting, tot een bepaald bedrag per persoon. Fiscale partners hebben beiden recht op de vrijstelling. Bovendien geldt voor groene beleggingen een extra heffingskorting, die de belastingdruk verder verlaagt.
Raadpleeg belastingdienst.nl voor de actuele vrijstellingsgrens en de lijst van erkende groenfondsen.
Het Kerstarrest en de Hersteloperatie
De achtergrond Het oude Box 3 stelsel hanteerde een fictief rendement: de Belastingdienst nam aan dat u een bepaald percentage rendement maakte op uw vermogen, ongeacht wat u daadwerkelijk verdiende. Spaarders die jaren lang nauwelijks rente ontvingen, betaalden belasting over rendement dat ze nooit hadden behaald.
De uitspraak Op 24 december 2021 oordeelde de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2021:1963) dat dit stelsel in strijd was met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod.
De hersteloperatie De Belastingdienst startte een hersteloperatie voor belastingplichtigen die tijdig bezwaar hadden gemaakt voor de aangetaste belastingjaren. Wie in aanmerking kwam, ontving een teruggave van te veel betaalde belasting.
[!IMPORTANT] Het Box 3 stelsel is in 2026 nog steeds in transitie. De berekeningswijze die op uw aangifte van toepassing is, kan afwijken van eerdere jaren. Raadpleeg belastingdienst.nl voor de meest actuele methode.
Fiscale Partners en Box 3
Fiscale partners mogen hun gezamenlijke Box 3 vermogen vrij verdelen in de aangifte, zolang de totale verdeling 100% is. Dit biedt een fiscale planningsmogelijkheid: u kunt het Box 3 vermogen plaatsen bij de partner met de lagere belastingdruk. Raadpleeg de aangifte-interface op MijnBelastingdienst voor de verdelingsoptie.
Bezwaar Maken bij te Hoge Belasting
Als u van mening bent dat uw werkelijke rendement lager was dan het door de Belastingdienst berekende bedrag, kunt u bezwaar maken tegen uw aanslag. De bezwaartermijn is 6 weken na de dagtekening van de aanslag. U dient het bezwaar in via MijnBelastingdienst of per aangetekende brief.